Γιάννης Μπουτάρης - Ένας Ευρωπαίος Ήρωας

BLUE - Σεπτέμβριος 2003

Τρίτης γενιάς κρασάς, ιδρυτής του Αρκτούρου, μιας οικολογικής οργάνωσης που παρείχε άσυλο στις αρκούδες που χορεύουν, ενεργός πολίτης, με έντονη παρουσία σε πολιτιστικές κινήσεις, ονειροπόλος, παθιασμένος με ό,τι κάνει, άμεσος, ανατρεπτικός. Ο Γιάννης

Μπουτάρης, ένας από τους 36 Ευρωπαίους ήρωες σύμφωνα με το περιοδικό TIME, ένας από τους 36 εκπληκτικούς ανθρώπους προσπαθεί για τον εκπολιτισμό των πολιτών, διασκεδάζει με τα εγγόνια του, είναι η μόνη pura χαρά, όπως λέει, λατρεύει το χωριό του, το Νυμφαίο, ρουφάει κάθε μέρα τη ζωή και αποδεικνύει ότι οι σημερινοί ήρωες δεν ζουν μεταξύ θεών και ανθρώπων, αλλά επιμένουν στο στόχο τους και έχουν κάτι διαφορετικό να πουν.

Πως αισθάνεστε ως ένας από τους 36 εκπληκτικούς ανθρώπους της Ευρώπης; Ένας από τους 36 ήρωες, όπως σας ανακήρυξε το περιοδικό Time;

Να σου πω την αλήθεια, δεν πολυκατάλαβα γιατί επελέγην. Από ό,τι μου είπε η ανταποκρίτρια του Time η επιλογή γίνεται για το συνολικό πακέτο, δηλ. τα κρασιά, το περιβάλλον, τα πολιτιστικά. Καταρχήν κολακεύτηκα και υπερηφανεύτηκα. Μετά, επειδή έχω και διάφορα περίεργα πατριωτικά, σκέφτηκα κοίταξε να δεις έδωσαν σημασία και στην Ελλάδα. Προσπαθώ ακόμη να βρω το λόγο.

Πολύ μετριόφρων είστε. Δεν σκεφτήκατε ότι ίσως δεν είχε εμφανιστεί μια προσωπικότητα σαν και εσάς όλο αυτό τον καιρό;

Όχι, αυτό δεν μου πέρασε από το μυαλό, γιατί έχει πολύ πιο σημαντικές προσωπικότητες από εμένα και πολύ πιο αποτελεσματικές, αν θέλεις. Αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν ότι στη λίστα των 36 υπήρχαν τρεις - τέσσερις μούρες, οι οποίες είναι πολύ διάσημες, όπως ο Μπόνο ή η κυρία που γράφει τον Χάρι Πότερ.

Εσείς είστε ένας από τους δύο που κέρδισε στην κατηγορία αυτών που ασχολούνται με την προστασία του περιβάλλοντος;

Ναι. Ο άλλος είναι ένας τύπος από την Ισλανδία που κατάφερε και άλλαξε τη συμπεριφορά των Ισλανδών, οι οποίοι φαίνεται ότι ήταν εξαιρετικοί φαλαινοθήρες. Τώρα αντί να κυνηγάνε τις φάλαινες, οδηγούν τον κόσμο να τις βλέπει. Δηλαδή δεν είναι τόσο σημαντικό αυτό καθαυτό το είδος που προστατεύεις, είναι η προσπάθεια που κάνεις να περάσεις μια αντίληψη και αυτό είναι που με ενδιαφέρει πιο πολύ από όλα. Δεν λέω τι ωραία που σώσαμε τα αρκουδάκια. Εκείνο που

έχει σημασία είναι να περάσεις μηνύματα.

 Ο Αρκτούρος, εκτός από την προστασία των αρκούδων και του λύκου, με τι άλλο ασχολείται;

Αποφασίσαμε να ασχοληθούμε με τα θέματα ενέργειας, δηλαδή τις ήπιες και αειφόρες μορφές της. Ετοιμάζουμε ένα πρόγραμμα προκειμένου να πείσουμε τους καταναλωτές να χρησιμοποιούν ενεργειακές πηγές φιλικές προς το περιβάλλον. Αυτή τη δουλειά την ξεκίνησε ο γιος μου, Μιχάλης. Βέβαια στην Ελλάδα καλύτερα να αγοράσεις υποβρύχιο και να κάνεις περιπολίες στον Ατλαντικό, παρά να πάρεις άδεια εγκατάστασης ενός αιολικού πάρκου. Η Ελλάδα πρέπει να ενισχύσει με κάποια επιδότηση, αν θες την εγκατάσταση ηλιακών κυττάρων, φωτοκύτταρων, τα

οποία μετατρέπουν τον ήλιο σε ενέργεια. Έχω ένα τέτοιο σύστημα και ξέρω πως λειτουργεί, δεν πληρώνω τίποτα σε ρεύμα. Έχουμε παράλληλα ετοιμάσει και καταθέσει μια πρόταση στην διοίκηση της ΔΕΗ, ώστε να γίνει ένα κέντρο ενημέρωσης. Ο κόσμος θεωρεί πάρα πολύ απλό, ενώ

είναι πολύ δύσκολο, ότι γυρνάει το κουμπί και ανάβει το φως. Οι Έλληνες πρέπει να αποκτήσουν άλλη λογική με την ενέργεια, όπως και με την προστασία του περιβάλλοντος και αυτό μπορεί να γίνει μόνο με ενημέρωση.

Θα ήθελα να επιμείνω λίγο στο χαρακτηρισμό Ήρωας. Στο μυαλό μας ο ήρωας είναι κάτι σαν τον Ηρακλή, τον Οδυσσέα, έχει σωματική δύναμη, πυγμή. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει κάποιος για να ανακηρυχθεί ήρωας στην εποχή μας;

Αυτό είναι αλήθεια. Οι ήρωες, έτσι όπως έχουμε μάθει, είναι συνδεδεμένοι με ηρωικές πράξεις, με μάχες, όμως αν το ψάξουμε όλοι αυτοί οι άνθρωποι έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό. Επιμένουν στο σκοπό τους, επιμένουν να ολοκληρώσουν το έργο τους. Νομίζω ότι στην εποχή μας δεν χρειάζεται να είναι Ταρζάν ή να παλεύω με φαντάσματα. Χρειάζεται να επιμένω σε ένα στόχο. Τα πράγματα γίνονται σήμερα μόνο με συμμετοχή. Μόνο αν πειστεί ο κόσμος ότι κάτι είναι δικό του και συμμετέχει σε αυτό, τότε μόνο μπορούν να γίνουν πράγματα.

Μεγαλώσατε έχοντας κάποια πρότυπα; Ποιος είναι ο δικό σας ήρωας;

Νομίζω ότι ήρωάς μου είναι ο πατέρας μου.

Έχετε κρατήσει κάτι από αυτά που σας έλεγε ο πατέρας σας;

Δεν ξέρω αν έχω κρατήσει κάτι συγκεκριμένο. Ξέρω όμως ότι θαύμαζα πάντοτε το παρουσιαστικό του, τη συμπεριφορά του γενικώς. Δεν είχα δει ποτέ τον πατέρα μου να χάνει την ψυχραιμία του. Θαύμαζα την άνεσή του με τους ανθρώπους. Είχε άνεση μαζί τους, γιατί τους αγαπούσε. Είχε επίσης σημαντική συλλογική διάθεση χωρίς να επιζητά τα λαμπρά οφίκια. Την είχε επειδή πίστευε και αυτός πολύ στην συλλογική εργασία. Και παρ’ όλο που είχε απογοητευτεί άπειρες φορές,

μόνον όταν πια πέρασαν τα χρόνια και βαρέθηκε έκανε κάτι που δεν μου άρεσε. Εγκατέλειψε νωρίς.

Άλλους ήρωες δεν είχατε;

Εκτός από τον μπαμπά μου ή ήταν κι άλλοι δυο άνθρωποι τους οποίους δεν ξέρω αν τους είχα σαν ήρωες, αλλά ήταν πρότυπά μου. Ήταν η Σταυρούλα Κουράκου, που τη θεωρώ την πνευματική μου μητέρα για τα κρασιά. Είχα και ένα δάσκαλο, τον Κων/νο Κεφαλά. Μου έκανε ιδιαίτερα μαθήματα στα πρώτα γυμνασιακά χρόνια. Μακάρι να είχαν κι άλλοι αυτή τη τύχη. Ο άνθρωπος αυτός με έμαθε να σκέφτομαι και να βλέπω τα πράγματα μα με ένα άλλο μάτι. Με αυτόν απέκτησα και τις πρώτες μου ευαισθησίες για θέματα τέχνης.

Πόσο σημαντικό τόπο παίζει η αισθητική στη ζωή μας;

Εγώ δεν μπορώ να ζήσω χωρίς αισθητική.

Μου κάνει εντύπωση που μου είπατε ότι τις γνώσεις σας για το κρασί τις πήρατε από την Κουράκου. Γνωρίζοντας την οικογενειακή παράδοση, είστε τρίτη γενιά, αν δεν κάνω λάθος, της οικογένειας Μπουτάρη, που είναι συνώνυμη με το κρασί στην Ελλάδα, υπέθετα ότι τα μυστικά του κρασιού τα μάθατε από τον πατέρα σας ή τον παππού σας, αν τον

γνωρίσατε.

Όχι, τον παππού μου δεν τον γνώρισα. Γνώρισα τον αδερφό της γιαγιάς μου, μου έμαθε την δουλειά των κρασιών από τον παππού και εν συνεχεία τη μετέδωσε σε εμένα. Εγώ ανατράφηκα σε ένα περιβάλλον που όλοι μιλούσαν για κρασιά και για καπνά, ο παππούς από τη μάνα μου

ήταν καπνέμπορος. Η παιδική μου ηλικία είναι γεμάτη από τέτοιες οσμές. Από τη μυρωδιά του καπνού, στο καπνομάγαζο και από τη μυρωδιά του χώματος βρεγμένου με κρασί στις αποθήκες του άλλου παππού. Έτσι μπήκε στο αίμα μου. Από εκεί και πέρα όμως η εμπλοκή μου στο κρασί

έγινε με τη λογική. Είπαν όλοι ότι εμείς τα ξέρουμε τα κρασιά, αλλά το παιδί πρέπει να γίνει χημικός.

Θέλετε να πείτε ότι ασχοληθήκατε με τα κρασιά χωρίς τη θέλησή σας;

Τίποτα δεν έγινε με τη θέλησή μου. Όταν ήμουν στο γυμνάσιο ήθελα να γίνω εμποροπλοίαρχος. Δεν ήθελα να κάνω τίποτα, ήθελα να παρατηρώ τον κόσμο.

Ήσασταν ανατρεπτικός από τότε;

Δεν ξέρω αν ήμουν ανατρεπτικός, ήξερα ότι δεν ήθελα να κάνω τίποτα. Κάποια στιγμή αποφάσισα να γίνω χημικός. Εκείνη την περίοδο ήμουν και υπερβολικά ερωτευμένος, από το 58. Όταν ήμουν στο δεύτερο έτος στο πανεπιστήμιο, έχασα την χρονιά από κανονική μελαγχολία, γιατί έλειπε η αγάπη μου. Την είχε στείλει ο νυν πεθερός μου στη Γερμανία και μετά στην Αγγλία για να την απομακρύνει από μένα. Τελικά είπα στον πατέρα μου ή θα την παντρευτώ ή θα πεθάνω. Είδαν και απόειδαν οι δικοί μου και έτσι παντρεύτηκα σε ηλικία 22 χρονών. Έχουμε ήδη συμβιώσει 45 χρόνια με τη γυναίκα μου. Κάναμε και ένα ενδιάμεσο διάλειμμα, μείναμε 8 χρόνια χωριστά, πήραμε διαζύγιο κανονικά και όλα τα σχετικά.

Ξαναπαντρευτήκατε δηλαδή την ίδια γυναίκα;

Όχι, δεν με παντρεύεται πια (γέλια).

Ονειρικά που ακούγονται όλα αυτά. Αναρωτιέμαι αν υπάρχουν τέτοιοι έρωτες σήμερα;

Δεν ξέρω, φαντάζομαι πως ναι.

Σας βοήθησε ο έρωτας σε αυτό που κάνετε, σε αυτό που είστε σήμερα;

Δεν το έχω συνειδητοποιήσει, αλλά νομίζω ότι αποκλείεται να ήμουν έτσι αν δεν είχα αυτή τη σχέση. Και οι γυναίκες μου αρέσουν και πέρασα πολύ ωραία στην διάρκεια της μονής μου διαβίωσης και φλερτάρω με τον εαυτό μου στον καθρέφτη, αλλά σαν τη σχέση που είχα και έχω

με την Αθηνά, σίγουρα δεν μπορώ να ξανακάνω. Δηλαδή στη διάρκεια του χωρισμού μας συνειδητοποίησα ότι δεν μπορώ να περάσω τη ζωή μου μόνος, να βρω μια κυρία και … και … Δεν τα κατάφερα όμως. Θες γιατί έχοντας ήδη τρία παιδιά θεωρούσα ότι έκλεισα ένα κύκλο, θες ότι δεν

μου αρέσουν οι μικρές, εννοώ τις κάτω των 35-40 ετών, αλλά οι μεταχειρισμένες, δεν έγινε εν τέλει.

Ασχολείστε με την τέχνη του κρασιού, που ούτως ή άλλως είναι πολυσύνθετη. Θυμάμαι πριν από μερικά χρόνια στη λίστα ομιλητών ενός συνεδρίου είχα βάλει δίπλα στο όνομά σας ως ιδιότητα «επιχειρηματίας – οινοπαραγωγός». Με πήρατε τηλέφωνο και πάρα πολύ ευγενικά μου είπατε ότι προτιμάτε να γράψω την λέξη «κρασάς».

 Και η κάρτα μου δεν γράφει επιχειρηματίας, γιατί θεωρώ ότι δεν είμαι  ολοκληρωμένος. Εγώ δεν μπορώ να πουλήσω. Προφανώς αν εξασκηθώ, να το κάνω, αλλά δεν το προσπάθησα ποτέ στη ζωή μου.

 Ποια είναι η διαφορά του κρασά από τον οινοπαραγωγό;

 Απλά μου είναι πιο οικείο το κρασάς. Ο οινοπαραγωγός είναι λίγο πιο ψυχρή ορολογία. Το κρασάς μου είναι πιο ζεστό, ταιριάζει πιο πολύ με τη συμπεριφορά μου. Όλα τα πράγματα στο κόσμο να μου στερήσεις, μη μου στερήσεις τη δυνατότητα να κάνω κρασιά. Να κάνω κρασιά, όχι να πουλάω κρασιά. Θα μου πεις το κρασί δεν το κάνεις για να το πιεις μόνος σου, το κάνεις επειδή θέλεις να το πουλήσεις. Εντάξει.

 Φαίνεται όμως ότι δεν σας αρκεί να κάνετε μόνο κρασιά, γιατί ασχολείστε και με χιλιάδες άλλα πράγματα. Τελευταία γίνατε πρόεδρος της επιτροπής «Φύση 2000». Που αποσκοπεί αυτό;

 Στη καλύτερη αντιμετώπιση των περιβαλλοντολογικών προβλημάτων. Είναι μια επιτροπή συμβουλευτική προς την υπουργό ΠΕΧΩΔΕ και συγχρόνως έχει την επίβλεψη της διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών της Ελλάδας που έχουν κηρυχθεί περιοχές «Natura 2000». Είναι δύσκολη δουλειά, γιατί πρέπει να παίξεις εξισορροπιστικούς ρόλους. Δηλαδή να μαζεύεις τις πληροφορίες από την κοινωνία και από το περιβάλλον και να προτείνεις στην υπουργό και στις υπηρεσίες διαδικασίες διαχείρισης και αποδοχής των όποιων νομοθεσιών γίνονται. Μέχρι τώρα

 οι αποφάσεις αυτές πολλές φορές ήταν αποκομμένες από το δημόσιο αίσθημα. Όχι ότι το δημόσιο αίσθημα είναι πάντοτε καλό. Πάρε παράδειγμα τους ΧΥΤΑ. Οι κύριοι που φωνάζουν για τα σκουπίδια έχουν λάθος. Από την άλλη μεριά η αποδοχή οποιασδήποτε νομοθεσίας βασίζεται σε μια διαδικασία που λέγεται ενημέρωση, πληροφόρηση, συζήτηση και το κυριότερο συναίνεση. Για να πετύχεις την συναίνεση όμως πρέπει να έχεις σωστή ενημέρωση.

«Οι δρόμοι του κρασιού» πού οδηγούν;

 Με τους «δρόμους του κρασιού» προσπάθησα να ανοίξουμε τα εργοστάσια στον καταναλωτή, ώστε να μπει και να γνωρίσει αυτό που εμείς περιγράφουμε ως μαγεία του κρασιού. Να καταλάβει ότι το κρασί δεν είναι απλό προϊόν και αυτό γιατί περιέχει οινόπνευμα, που σαν ουσία

 είναι μαγικό. Διότι σε ποσότητες με μέτρο σου δημιουργεί μια ευφορία, είναι ψυχολυτρωτικό. Σε μεγάλες ποσότητες δημιουργεί τεράστια προβλήματα. Είμαι τελείως αντίθετος, έως απαγόρευσης, με τον τρόπο που διαφημίζουν τα σκληρά οινοπνευματώδη. Σου προβάλλουν ένα πρότυπο, σου λέει αν θα πιεις το τάδε ποτό θα γίνεις σαν αυτόν τον μάγκα. Είναι αδιανόητο και απαράδεκτο να το κάνεις αυτό για μια ουσία που η υπερβολική της κατανάλωση δημιουργεί πρόβλημα.

 Είναι εντυπωσιακό το ότι έχετε παραδεχθεί δημόσια ότι υπήρξατε αλκοολικός. Δύσκολα το παραδέχεται κάποιος επώνυμος, πόσο μάλλον εσείς με τη δουλειά που κάνετε.

 Είναι πάρα πολύ απλό. Εγώ είμαι αλκοολικός και έχω σταματήσει το ποτό 12 χρόνια τώρα. Ο αλκοολισμός είναι μια αρρώστια χρόνια, μη θεραπεύσιμη, αλλά ελέγξιμη. Όπως και ο διαβήτης. Εάν έχω συνεχίσω να πίνω θα είμαι για πέταμα. Με αυτή τη λογική λέμε πως πάντοτε είναι

 αλκοολικός. Το πρόγραμμα που ακολουθώ και είναι εφ’ όρου ζωής δεν σου λέει ποτέ ότι δεν θα πιεις για όλη τη ζωή. Εγώ φιλοσοφώ και λέω σήμερα δεν θα πιω, δεν θέλω να πιω. Πείθω τον εαυτό μου ότι σήμερα θα περάσω καλά. Αύριο έχει ο Θεός. Το πρόγραμμα που ακολουθώ, παρ’

 όλο που είναι alcoholic anonymous και πρέπει να κρατάς την ανωνυμία, όταν είσαι επώνυμος λέει ότι είσαι υποχρεωμένος να δημοσιοποιήσεις το πρόβλημα και με το παράδειγμά σου να δώσεις κουράγιο σε όλους τους άλλους. Δεν είναι καμία γενναιότητα. Όταν ακολουθείς το πρόγραμμα έρχονται φυσικά αυτά.

Ασχολείστε πολύ και με τα θέματα της απεξάρτησης και κυρίως με τα θέματα της επανένταξης.

Η επανένταξη είναι το πιο δύσκολο πράγμα. Ποίος θα πάρει στη δουλεία του κάποιον πρώην εξαρτημένο από ναρκωτικά ή ποτό ? Το να μη γίνεται αποδεκτός σαν κανονικός άνθρωπος είναι το πρόβλημα. Μαζί με κάποιους άλλους στη Θεσσαλονίκη φτιάξαμε ένα κέντρο υποστήριξης, παρέχοντας ιατρικές ή νομικές συμβουλές και παράλληλα γραφείο ευρέσεως εργασίας. Θα εγγυόμαστε εμείς και θα προσπαθούμε να βρούμε δουλειές σε άτομα, τα οποία έχουν απολυθεί από αλλού. Που θα βγάλει αυτή η ιστορία δεν ξέρω, αλλά αξίζει τον κόπο. Κάνουμε και μια άλλη

προσπάθεια, να χαρακτηριστεί ο εθισμός αρρώστια. Δεν μπορεί να σε απολύσει κάποιος από μια δουλειά επειδή είσαι εξαρτημένος, δεν απολύεις τον άλλο επειδή έχει διαβήτη. Αν τον απολύσεις, μπαίνει στο ταμείο ανεργίας και έχει ιατρική παρακολούθηση πληρωμένη. Αυτό, όταν ήταν ο Αλέκος ο Παπαδόπουλος υπουργός Υγείας είχε φτάσει να το δεχτεί. Έφυγε ο Παπαδόπουλος, πάλι από την αρχή.

Η Ένωση Πολιτών που έχετε δημιουργήσει σε τι αποσκοπεί :

Και αυτές είναι δύσκολες ιστορίες. Ξεκινήσαμε και κάναμε την Ένωση Πολιτών για τη Ροτόντα, για την παραλία, για το Σέιχ Σου. Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι η αντίληψη «θέλω να ακούγεται η φωνή μου» να πληθαίνει όλο και πιο πολύ. Η Ένωση Πολιτών λέει τη γνώμη της, την τεκμηριώνει και δηλώνει πως θέλει να ζήσει. Δεν λέει δεν θέλουμε το μπάζωμα της παραλίας, γιατί δεν μας αρέσει. Δεν το θέλουμε, διότι αλλοιώνεται ο ρυθμός της πόλης, η ιστορική της φυσιογνωμία, ο ρυθμός ζωής μας. Για παράδειγμα, η Camel έκανε το Camel trophy στο Βίκο, στο Πάπιγκο επάνω. Διαμαρτυρηθήκαμε και είπαμε δεν μπορεί να μου χώνεσαι εσύ μέσα στη Βάλια Κάλντα με motocross Στην Αγγλία κάνουν motocross, αλλά στα γήπεδα του ποδοσφαίρου. Πήγαινε εκεί και κάνε, να σε βλέπουν κιόλας. Το βουνό δεν είναι γι μηχανοκίνητα μέσα. Αυτό όμως είναι μια επιλογή. Αν αποφασίσει το σύνολο της τοπικής κοινωνίας ότι θέλει και αυτοκίνητα και καράβια, κανένας δεν μπορεί να πει τίποτα. Η Ένωση Πολιτών προσπαθεί, χωρίς περιβαλλοντολογικές

υστερίες, να διεκδικήσει για την περιοχή της έναν τρόπο ζωής.

Ποιος είναι ο τρόπος ζωή που θέλετε ;

Εγώ καταρχήν είμαι urban. Μ’ αρέσει η μυρωδιά της βενζίνης, το κέντρο της πόλης. Δεν μου αρέσει η ζωή στα πράσινα προάστια, σιχαίνομαι την αυλίτσα. Κανένας δεν μας υποσχέθηκε όταν ήρθαμε σε αυτόν τον κόσμο ότι όλα θα είναι ευτυχισμένα και τακτοποιημένα.

Τίποτα δεν είναι σταθερό. Η προσπάθεια είναι πώς να λειτουργήσεις ένα σύστημα, το οποίο συνεχώς κινείται. Χωρίς να πνίγεσαι, χωρίς να απογοητεύεσαι. Περνάμε δυσκολίες οικονομικές και τι να κάνουμε τώρα, τα πράγματα έχουν μέρα και νύχτα, έχουν δυο όψεις. Όταν έρθει κάτι

πολύ καλό θα έρθει και κάτι πολύ κακό. Είναι ζωή και θάνατος. Πρέπει να συμφιλιωθούμε με το θάνατο. Η ζωή δεν είναι αιώνια. Αυτό που θέλω είναι να ζω μ’ έναν τρόπο που δεν είναι ανιαρός, που δεν είναι τακτοποιημένος και όλα είναι στατικά.

Έχετε ακόμη αγωνίες για της Ελληνοτουρκικές σχέσεις ; Αν δεν κάνω λάθος είχατε ασχοληθεί έντονα και με αυτές.

Την επόμενη εβδομάδα θα πάω στην Τουρκία σε ένα συνέδριο για τη σύσφιγξη των Ελληνοτουρκικών σχέσεων και είναι η Τρίτη χρονιά που γίνεται. Αυτή η εχθρότητα που μας διέπει είναι καθαρά πολιτικό ζήτημα. Στην ουσία έχουμε με τους Τούρκους περισσότερα κοινά από ότι

θέλουμε να παραδεχτούμε. Προσωπικά αισθάνομαι πολύ πιο κοντά σε έναν Τούρκο από ότι σε έναν Δανό ή σε έναν Βέλγο. Το χαβαλέ που κάνουμε εμείς ο Δανός δεν μπορεί να τον αντιληφθεί. Οι Τούρκοι έχουν τα λουκούμια. Ποια είναι η καλύτερη εισαγωγή στο χαβαλέ που θα κάνουμε

από ένα λουκούμι; Το λέω πάρα πολύ σοβαρά. Εμένα με ενδιαφέρει να καταργηθεί το «σιδηρούν παραπέτασμα»που υπάρχει μεταξύ Ελλάδας και Τουρκιάς. Είναι ένας συνεχής ψυχρός πόλεμος.

Δεν φοβάστε όλα αυτά που λέτε μήπως ακουστούν υπερβολικά;

Υπερβολικά για ποιόν; Εγώ κρασιά πουλάω, τώρα αν εσύ δεν θες να πιεις κρασί δικό μου, επειδή έχω ανατρεπτικές ιδέες, κακό του κεφαλιού σου. Γιατί συγχρόνως κάνω και καλά κρασιά. Αν θέλεις να στερήσεις από τον εαυτό σου την απόλαυση από ένα καλό κρασί που κάνω, επειδή θες να με τιμωρήσεις, δεν με ενδιαφέρει. Γιατί εγώ θα κάνω εκατό χιλιάδες μπουκάλια κρασί, όσα μου αρκούν για να ζήσω. Το όνειρό μου δεν είναι να πατάω κουμπιά και να έρχονται οι χίλιοι

μάνατζερ και να τους λέω τι θα κάνουν και να έρχονται να μου τα λένε. Δεν με ενδιαφέρουν τα κότερα, οι επαύλεις, τα λούσα, τίποτα από όλα αυτά. Με ενδιαφέρει να έχω μια αξιοπρεπή ζωή. Και από εκεί και πέρα γυρνάω σε αυτό που ήμουν μικρός, να παρατηρώ τον κόσμο.

Όλα αυτά που μου είπατε πριν για την Τουρκία, πως συνδυάζονται με το ότι είστε ένας από τους πρωτεργάτες σε κινήσεις πολιτών για τη διατήρηση της ιστορικής μας ταυτότητας;

Η τουρκική επιρροή που είχαμε δεν είναι στοιχείο του πολιτισμού μας;

Η Ροτόντα στη Θεσσαλονίκη κάποια στιγμή έγινε Τζαμί. Αναστηλώσανε τη Ροτόντα μετά από πολλά χρονιά, τη στηρίξανε και ο μιναρές που είναι έξω, είναι ακόμα στη σκαλωσιά. Ευχή μερικών θα ήταν να πέσει αυτός ο μιναρές για να μην υπάρχει. Αυτό όμως είναι σαν αυτό που έκανε ο

Στάλιν, διαγράφω την ιστορική μνήμη. Η Εκατονταπυλιανή στην Πάρο είναι χτισμένη από κομμάτια αρχαίων ναών. Δεν θα με πείραζε αν υπήρχε και ένα άγαλμα του Δία μέσα στο ναό. Με φορτώνει συναισθηματικά και κάνω συνειρμούς, τι πιστεύανε τότε και τι πιστεύουν τώρα. Πως λειτουργεί το σύστημα; Αυτό με κάνει να σκέφτομαι και λίγο αλλιώς. Χωρίς να είμαι θρήσκος, αντιμετωπίζω τη θρησκεία σας την ανώτερη δύναμη και παράλληλα την αντιμετωπίζω σαν

έναν τρόπο επικοινωνίας.

Αισθάνεστε δικαιωμένος με το Μου Μου Σου Του, το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης;

Αισθάνομαι πολύ ευχάριστα, γιατί ξεκίνησε με το τίποτα. Αγκαλιαστήκαμε με τον Ιόλα τότε και μας έδωσε τη μαγιά να ξεκινήσει το μουσείο. Έχω βέβαια μια ένσταση. Η Θεσσαλονίκη έχει οργανισμούς για σύγχρονη Τέχνη. Έχει κάνει ο Βενιζέλος το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, που έχει και τη Συλλογή Κωστάκη μέσα και έχει το Μ.Μ.Σ.Τ. που ενισχύεται ελάχιστα. Η πρότασή μου είναι να έρθουμε σε συνεννόηση και αυτά τα δύο να γίνουν ένα. Να αποκτήσουν μια άλλη

οντότητα. Είναι εξαιρετικά επαρχιακό και τραγικό να σπαταλούνται λεφτά σε δύο οργανισμούς και δεν καταλαβαίνω και για ποιο λόγο.

Δείγμα γραφής έχουμε δώσει και οι δύο. Κανένας δεν μας υποσχέθηκε ποτέ ότι όλα τα πράγματα θα είναι μια χαρά. Το να είναι και άσχημα είναι μέσα στο παιχνίδι. Διαφορετικά χάνεις και το μέτρο.

Ποιο είναι το μέτρο;

Αυτό ο καθένας το ξέρεί μόνος του. Αλλο είναι το μέτρο του Σημίτη, άλλο του Μπους, άλλο το δικό σου. Είναι του καθενός υπόθεση, είναι η ταυτότητα που έχει ο καθένας. Αμα σου την πέσω εγώ και εσύ έχεις γκόμενο θα με χαστουκίσεις. Για ν σου την πέσω θα πρέπει να ξέρω.

Αρα πρέπει να καταλάβω μέχρι που μπορώ να φτάσω, αν δεν το καταλάβω έχασα (γέλια). Αυτό πολλές είναι το μέτρο.

Εσείς έχετε ξεπεράσει πολλές φορές το μέτρο;

Βέβαια. Πάρα πολλές φορές. Έχω κάνει άπειρα λάθη στη ζωή μου.

Ποιο είναι το μεγαλύτερο λάθος που έχετε κάνει;

Νομίζω το ότι δεν έχω καλή σχέση με το χρήμα. Δεν το σέβομαι αρκετά.

Αυτό το θεωρείτε λάθος, γιατί σήμερα θεωρούνται επιτυχημένοι αυτοί που έχουν κάνει πάρα πολλά λεφτά;

Όχι. Απλά, ενώ θα μπορούσα να είχα εξασφαλιστεί αλλιώς, δεν τα έχω καταφέρει. Όχι για μένα προσωπικά, αλλά για τον περίγυρό μου. Το θεωρώ ασέβεια προς τους προγόνους μου. Οι παππούδες μου, οι παππούδες της γυναίκας μου, δούλεψαν και άφησαν. Έχω βαθύ σεβασμό

στο κύτταρό που λέγεται οικογένεια και πιστεύω ότί είναι μια συνεχής δουλειά αυτή. Είναι λάθος όταν δεν σέβεσαι κάποιες αρχές που έχεις από τους προγόνους σου και αυτό το λάθος το έκανα.

Το σκουλαρίκι που φοράτε, το έχετε από τη νεαρή σας ηλικία;

Ο πατέρας μου φορούσε σκουλαρίκι μέχρι τα 18 του. Η γιαγιά μου για να στεριώσει και να μην τον πιάνει το μάτι του έβαλε σκουλαρίκι, επειδή τα τρία πρώτα του αδέλφια πέθαναν μέσα σε έξι μήνες, από μια κρίση οστρακιάς. Το σκουλαρίκι το φορούσαν καταρχήν για το μάτι, δεν

ήταν διακοσμητικό. Όταν ήμασταν μικροί, ο πατέρας μου έπαιρνε οδοντογλυφίδα και την περνούσε μέσα από την τρύπα του αυτιού και δεν μάτωνε και αυτό για μας ήταν μαγικό. Όταν μεγάλωσα έμαθα για το σκουλαρίκι. Γιατί; Γιατί έτσι. Θέλεις να το πεις προκλητικό, ότι

θέλεις πες το. Εγώ ξέρω ότι η μικρή Αθηνά, αλλά και τα άλλα τέσσερα εγγόνια μου με κοιτάνε πολύ γλυκά όταν τα ρωτώ για το σκουλαρίκι.

Ποια είναι η πιο μεγάλη τρέλα που έχετε κάνει;

Προσωπικά αυτά που κάνω τα θεωρώ ότι είναι μια χαρά. Οι άλλοι λένε ότι είναι τρέλες. Για τη δική μου την ηθική, για τη δική μου τη διάθεση της κοινωνικής συμβίωσης έχω ένα μέτρο. Με ενδιαφέρει όταν προσβάλλω εαυτό μου. Όταν προσβάλλω εσένα βέβαια προσβάλλω και τον

εαυτό μου. Το μετρό είναι να μη σε προσβάλλω ουσιαστικά.

Το άμεσο περιβάλλον σας πως αντιδρά σε όλα αυτά;

Οι γονείς μου λέγανε ότι είμαι αναρχικός. Εγώ δεν αισθάνομαι αναρχικός. Το ότι δέχομαι να κάνω αυτό και εσύ να κάνεις το άλλο, πάτα πολλοί το θεωρούν αναρχικό. Δεν δέχομαι να υποταγώ σε ένα σύστημα. Δεν είμαι άνευ αρχών. Έχω και παραέχω αρχές.

Οίνος ευφραίνει καρδίαν. Εσείς από τι ευφραίνεστε;

Καταρχήν από τον Οίνο (γέλια). Αυτό που με αγαλλιάζει είναι η αρμονική κίνηση. Από τα ωραιότερα θεάματα που θα δεις είναι η Λεωφόρος Κηφισίας, να πηγαινοέρχονται τα αυτοκίνητα σαν ποτάμι. Όπως επίσης το να δεις μια γυναίκα όμορφη ή έναν άνδρα καλοντυμένο, φροντισμένο. Μαζί με την αρμονία είναι και η ωρίμανση. Το σταφύλι για να το κόψεις πρέπει να φτάσει στην κατάλληλη ωρίμανση. Ποια είναι η διαφορά ενός επιτραπέζιου κρασιού από ένα εκλεκτό κρασί; Ο

επιλεκτικός τρυγητός είναι ένα χαρακτηριστικό των εκλεκτών κρασιών. Θα μπω μέσα και θα κόψω μόνο τα ώριμα, παράλληλα θα κάνω και επιλογή στο οινοποιείο. Και έτσι βγαίνει η πρώτη, η δεύτερη και η τρίτη ποιότητα. Έχει λόγο που ο καλός Θεούλης έφτιαξε τις οξύτητες, το χρώμα, τα έφτασε σε ένα επίπεδο, ώστε όταν είναι αρμονικό να έχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Ούτε υπερώριμο, ούτε άγουρο, να είναι ώριμο. Γιατί σου λέω σαραντάρα και … (γέλια).

Τι είναι αυτό που κάνει το όνειρο πραγματικότητα;

Δεν έχει κανέναν λόγο το όνειρο να γίνει πραγματικότητα. Ας το να μείνει όνειρο. Η πραγματικότητα είναι αυτό που έχουμε σήμερα.

Δεν σας βρίσκω καθόλου προσγειωμένο. Πετάτε συνέχεια;

Προσγειωμένος είμαι τελικά. Και στη δουλειά μου και σε αυτά τα καθημερινά. Το όνειρο σταματάει εκεί που αρχίζει η πραγματικότητα. Επομένως το ένα δεν έχει σχέση με το άλλο. Όταν ονειρεύομαι κάτι δεν το βάζω σαν στόχο της ζωής μου. Το ονειρεύομαι, ζω σε έναν άλλο κόσμο. Πιάνω τον εαυτό μου να πετάει με αεροπλάνο. Ή να κοιτάω τη φωτιά στο τζάκι και να νομίζω ότι είναι κύματα στη θάλασσα. Αυτό είναι το όνειρο. Να ζεις ονειρικές καταστάσεις.

Ποιο είναι το καλύτερο σας «ταξίδι»;

Διάβασα, προ πολλών ετών, ένα βιβλίο επιστημονικής φαντασίας, τον «Αρχιτραγουδιστή». Εκείνη την περίοδο διάβασα και «τα Απομνημονεύματα του Ανδριανού», της Γιουρσενάρ. Δεν ξέρω για ποιο λόγο τα έχω συνδέσει αυτά τα δύο. Ίσως διότι έχουν ονειρικές καταστάσεις. Όσο προσπαθώ να το σκεφτώ πάλι γυρνάει στο μυαλό μου η αρμονία. Ένα αρμονικό σύστημα ήχων, ένα σύστημα αρμονικών χρωμάτων, αυτά σε οδηγούν σε ένα πολύ ωραίο ταξίδι.

Η γοητεία της ζωής που βρίσκεται;

Να μπορείς σε όλα αυτά τα πράγματα που συμβαίνουν γύρω σου, να βλέπεις και τις δύο πλευρές τους. Και τις καλές και τις κακές. Και κυρίως αυτά που σου συμβαίνουν να τα απολαμβάνεις. Οτιδήποτε σου συμβεί να το απολαμβάνεις.

Οτιδήποτε; Δεν υπάρχει κάτι που να σας φοβίζει;

Όχι. Υπάρχουν πράγματα που σιχαίνομαι, υπάρχουν πράγματα που αντιπαθώ. Σιχαίνομαι τη βρομιά, ας πούμε, με ενοχλεί πολύ. Σιχαίνομαι τη χυδαιότητα. Αλλά δεν υπάρχουν πράγματα που να φοβάμαι. Δεν καταλαβαίνω, γιατί να φοβάσαι κάτι.

 Το πάθος είναι κυρίαρχο στη ζωή σας;

 Ναι, είναι απαραίτητο συστατικό. Αν δεν κάνεις πράγματα παθιασμένα, σχεδόν δεν αξίζει τον κόπο να τα κάνεις. Όταν ασχολείσαι με κάτι θα το ρουφήξεις ολόκληρο, δεν γίνεται αλλιώς.

 Έχετε ανάλογο πάθος και με την πολιτική; Έχετε εκλεγεί και δημοτικός σύμβουλος στη Θεσσαλονίκη.

 Φλέρταρα κάποια στιγμή με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και αυτό ήταν μια πολύ καλή ιστορία, γιατί πήρα πάρα πολλούς ψήφους και αυτό κάτι λέει. Αυτοί που με ψήφισαν δεν το έκαναν ούτε γιατί έχω ωραία μάτια, ούτε γιατί είμαι γοητευτικός άνδρας. Με ψήφισαν, γιατί έχουν ακούσει αυτά που λέω και κάνω και φαντάζομαι ότι θέλουν να ακούγεται η γνώμη μου. Ήταν εξετάσεις, τις οποίες τις πέρασα και είμαι πολύ ευχαριστημένος γι’ αυτό.

 Τι σημαίνει για σας Ελλάδα;

 Ελλάδα για μένα σημαίνει διασπορά. Οι οικογένειες και των δύο γονιών μου έφυγαν από τον τόπο τους. Πλουτίσανε αλλού χωρίς να χάσουν την επαφή τους με την πάτρια γη. Διάβασα του Θέμελη τα βιβλία, την «Ανατροπή» κα την «Αναζήτηση» και πήρα και το τρίτο. Πέραν του ότι κολακεύτηκα, επειδή έγραφε για τα κρασιά του παππού μου, είδα τα σόγια μου, έτσι λειτουργούσαν τα σόγια μου. Αυτό με συγκίνησε. Μου είναι αδύνατον να καταλάβω πως τα έγραψε με τόση ακρίβεια. Όπως διάβαζα, μέσα από τις αφηγήσεις ήταν σαν να έβλεπα την οικογένεια μου. Όλα αυτά που γράφει ο Θέμελης σημαίνουν Ελλάδα.

 Ποια είναι τα πράγματα που σας κάνουν περήφανο που είστε Έλληνας;

 Πάλι η διασπορά. Δεν υπάρχουν πράγματα αυτή τη στιγμή που να με  κάνουν πραγματικά περήφανο. Ζω σε έναν χώρο που είναι μαγικός και η υποχρέωση που αισθάνομαι είναι, πώς αυτήν τη μαγεία του χώρου θα την κάνω χειροπιαστό πράγμα. Πως θα καταφέρω τον Αμπελουργό της Νάουσας που όταν κάθεται στο αμπέλι του και μιλάμε μαζί είναι μία χαρά, να μη γίνεται άλλος άνθρωπος όταν πάει στο καφενείο. Να μην ακούει κάποιους ηλίθιους στην τηλεόραση και να λέει δίκιο έχουν.

 Κύριε Μπουτάρη, πίνω στην υγειά σας.

 Από την Ρούλα Σαλούτση

Μπουτάρης

Τέσσερις γενιές οινοποιοί στη Μακεδονία

* Η πορεία της επιχείρησης Μπουτάρη από το 1879 ως σήμερα. Οι επιτυχίες και οι δυσκολίες των πρώτων εμφιαλωτών κρασιού

Ενώ στο διάστημα της τελευταίας 15ετίας εμφανίστηκαν στην ελληνική οικονομική ζωή πλήθος νέες και δυναμικές εν πολλοίς επιχειρήσεις, τα λεγόμενα νέα επιχειρηματικά «τζάκια», υπάρχουν αρκετές βιομηχανικές και εμπορικές επιχειρήσεις που εισέρχονται στον 21ο αιώνα γιορτάζοντας την πρώτη εκατονταετία της ζωής τους. Είναι κάποιες γνωστές και άγνωστες επιχειρήσεις που συνεχίζουν την οικονομική δραστηριότητά τους, οι περισσότερες μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, ενώ στα ίδια αυτά χρόνια κάποιες άλλες περισσότερο γνωστές έπαψαν να υπάρχουν. Στην καταγραφή της ιστορίας τους, η οποία επί της ουσίας αποτελεί ιστορία της ελληνικής οικονομίας, αποβλέπει η έρευνα του «Βήματος της Κυριακής», που ξεκίνησε πέρυσι και συνεχίζεται και το 2001.

«(...) Στις αρχές του 19ου αιώνα η ποιότητα του ελληνικού κρασιού ήταν σχετικά χαμηλή. Η τέχνη της οινοποιίας είναι πολυσύνθετη, απαιτεί δηλαδή κάποια τεχνική υποστήριξη και γνώσεις αρκετά προχωρημένες και σύνθετες, έναν συνδυασμό παράδοσης (πείρας), τεχνικής παιδείας και εξειδίκευσης, πράγματα που δεν αφθονούσαν στην ελληνική ύπαιθρο την επαύριον της Επανάστασης (...). Γιατί το κρασί ήταν φυσικά το κατ' εξοχήν εμπορεύσιμο προϊόν (κάποτε μάλιστα γινόταν και μέσο πληρωμής, όταν αποτελούσε μέρος της αμοιβής του ημερομίσθιου εργάτη) και κυκλοφορούσε στην τοπική ή περιφερειακή αγορά (στην αγορά της κοντινής πόλης), που δεν είχε ούτε υψηλά εισοδήματα ούτε ειδικές απαιτήσεις» (Χρ. Αγριαντώνη «Η ελληνική οινοβιομηχανία το 19ο αιώνα: από την αναζήτηση της ποιότητας στον σταφιδιτή» στο συλλογικό «Η ιστορία του ελληνικού κρασιού»).

Η περιοχή της Μακεδονίας, πλούσια σε αμπέλια, διεκδικεί «δικαιωματικά» τον δικό της ρόλο, σίγουρα σημαντικό, στην ιστορική εξέλιξη του ελληνικού αμπελώνα και κατ' ακολουθίαν του ελληνικού κρασιού. Παράλληλα όμως τη δική της θέση έχει κερδίσει στην παράδοση και στην ιστορία του μακεδονικού και γενικότερα του ελληνικού κρασιού η οικογένεια Μπουτάρη έπειτα από τέσσερις γενιές αδιάλειπτης παρουσίας στην «ευωχία» και στις προτιμήσεις της ελληνικής κοινωνίας.

Το πρώτο οινοποιείο της οικογένειας Μπουτάρη δημιουργείται στη Νάουσα το 1879, αν και σύμφωνα με την προφορική παράδοση της οικογένειας η παρουσία της στο κρασί χρονολογείται από το 1865. Η καταγωγή της οικογένειας εντοπίζεται στο Νυμφαίο της Φλώρινας, στη Δυτική Μακεδονία και στη Μοσχόπολη της Ηπείρου. Ο Γιάννης Μπουτάρης ­ ο φερόμενος ως ιδρυτής ­ γεννημένος το 1854 μετεγκαθίσταται από το Νυμφαίο στη Νάουσα. Την εποχή εκείνη «κύρια αντικείμενα της δραστηριότητας της ήταν τα φημισμένα κρασιά της Νάουσας και των γύρω περιοχών αλλά και η ρακή καθώς και το μετάξι, προϊόν δραστηριότητας με την οποία καταπιάνονταν παράλληλα όλοι οι αμπελουργοί».

Από το 1879 ως και περίπου το 1900 ο Μπουτάρης ασχολείται κυρίως με το εμπόριο του κρασιού και οινοποιεί μικρές ποσότητες σταφυλιών, παράγοντας κυρίως ρακή. Από τα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα η εταιρεία αρχίζει να αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς και το 1906 κτίζεται η πρώτη ιδιόκτητη αποθήκη-οινοποιείο στη Νάουσα, ενώ η έδρα της οικογενειακής επιχείρησης μεταφέρεται στη Θεσσαλονίκη. Από τα πρώτα κιόλας βήματα της επιχείρησης η εξαγωγική δραστηριότητα αποτελεί μία από τις βασικές συνιστώσες στην ανάπτυξή της. Το κρασί της μεταφέρεται στη Μασσαλία, στην Αίγυπτο, στην Κωστάντζα, στην Κωνσταντινούπολη και σύμφωνα με το οικογενειακό αρχείο ως και την Ιαπωνία!

* Εμφιάλωση πάντοτε

Ο Γιάννης Μπουτάρης το 1912 χάνει και τα τρία παιδιά του και αποκτά το τέταρτο, τον Στέργιο, το 1913. Αμεσος συνεργάτης του είναι ο αδελφός της γυναίκας του Κ. Νιτσιώτας, ο οποίος διαδραματίζει αποφασιστικό ρόλο στη διατήρηση της συνέχειας, καλύπτοντας έτσι το κενό της δεύτερης γενιάς. Η οινοποιητική εταιρεία ονομάζεται «Ι. Μπουτάρη & Σία - Παλαιοί Οίνοι Νάουσας & Ρακή».

Ενα όμως από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία στην ιστορική εξέλιξη της οινοποιίας Μπουτάρη αποτελεί το γεγονός ότι σχεδόν από τα πρώτα βήματά της ­ περί το 1880 ­ και σε ολόκληρη τη διαδρομή της η παραγωγή της είναι ταυτισμένη με την εμφιάλωση. Σε εποχές μάλιστα που η χύμα διακίνηση του κρασιού αποτελούσε τον κανόνα.

Αναφορικά με τη διακίνηση του κρασιού την προπολεμική περίοδο αξίζει να σημειωθεί ότι διακινούνταν στα αστικά και στα ημιαστικά κέντρα χύμα μέσω των παντοπωλείων. Οπως αναφέρεται σχετικά «μέχρι του 1897 οι οινοπώλαι και οινοπαντοπώλαι αποτέλουν κοινήν επαγγελματικήν ένωσιν υπό τον τύπον εταιρείας και υπό την επωνυμίαν εταιρεία των οινοπαντοπωλών».

Ακολούθως οι οινοπώλες συγκρότησαν ξεχωριστή οργάνωση και περί τα τέλη του 19ου αιώνα «αρχίζει κάποια ανησυχία του κόσμου διά τη νοθείαν των κρασιών. Διάφοροι πρακτικοί οινοπώλαι εχρησιμοποιούν διάφορα μέσα προς θεραπείαν των βεβλαμμένων οίνων, παρά την κρατούσαν σήμερον γνώμην ότι τότε τα βεβλαμμένα κρασιά τα έχυνον. Τα έχυνον όταν γιατροσόφια απετύγχανον. Διάφορα αντισηπτικά ήσαν εις ελευθέραν χρήσιν, στυπτηρίαν, σαμπελικόν οξύ και κινίνην προσέθετον διά να δώσουν πικράν γεύσιν εις τους απομείναντας γλυκείς οίνους» (Οι οινοπώλαι Αθηνών, Αθήναι 1934).

Προς τούτο μάλιστα είχαν συγκροτήσει συνεταιρισμό και διέθεταν ακόμη και οινολογικό εργαστήριο. Στη διάρκεια μάλιστα του Μεσοπολέμου έκαναν μεγάλη προσπάθεια για να κερδίσουν και πάλι την εμπιστοσύνη των Αθηναίων, που είχε χαθεί λόγω της νοθείας.

Είναι όμως την ίδια περίοδο που το κρασί της επιχείρησης Μπουτάρη, εμφιαλωμένο, διακινείται πλέον ­ μετά το 1922 ­ στις περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης αλλά και πολύ μικρές ποσότητες στην περιοχή της Αθήνας. Το 1935 επικεφαλής της εταιρείας αναλαμβάνει ο Στέλιος Μπουτάρης, σε νεαρή ηλικία, μόλις 22 χρόνων. Η επωνυμία της εταιρείας αλλάζει και πάλι. Τώρα πια μετονομάζεται σε «Ιωάννου Μπουτάρη Υιός - Οίνοι - Ποτά».

Ο νεαρός Μπουτάρης φιλόδοξος, ανήσυχος και ενεργητικός, όπως χαρακτηρίζεται σχετικά, επεκτείνει τις δραστηριότητες της επιχείρησης τόσο προς την Αθήνα όσο και προς το εξωτερικό. Το 1939 πεθαίνει ο πατέρας του και δύο χρόνια αργότερα έρχεται η Κατοχή. Οι Γερμανοί κατάσχουν τα κρασιά που βρίσκονταν στις αποθήκες και η εταιρεία ουσιαστικώς υπολειτουργεί. Η περιορισμένη δραστηριότητά της αφορά μόνο μικρές ποσότητες ούζου.

Μετά την Απελευθέρωση η ζωή αρχίζει σιγά σιγά ­ με πολλές δυσκολίες ­ να ξαναβρίσκει τον κανονικό ρυθμό της. Η παραγωγή της εταιρείας Μπουτάρη μοιράζεται σε ούζο και κρασί. Από το μέσον της δεκαετίας του 1950 γίνονται οι πρώτες εξαγωγές στις ΗΠΑ και στον Καναδά και περιορισμένων ποσοτήτων ούζου στη Γερμανία. Και στο τέλος της ίδιας δεκαετίας δημιουργούνται το δεύτερο οινοποιείο στη Νάουσα και κέντρο διακίνησης στη Θεσσαλονίκη. Τότε ο Στέλιος Μπουτάρης διαπιστώνει πως η γερμανική αγορά μπορεί να απορροφήσει μεγάλες ποσότητες ούζου, αλλά οι υψηλοί δασμοί καθιστούν τις εξαγωγές στη Γερμανία απαγορευτικές. Παίρνει έτσι τη μεγάλη απόφαση να δημιουργήσει μαζί με γερμανούς συνεργάτες του ποτοποιία στο Αμβούργο. Η διάρκεια ζωής της νέας επιχείρησης ήταν μόλις 6-7 χρόνια, δηλαδή ώσπου έπεσαν οι δασμοί και ήταν πιο συμφέρουσα η εξαγωγή στη Γερμανία, παρά η παραγωγή.

* Η νίκη του κρασιού

Η δεκαετία του 1950 όμως είναι ίσως η πιο παραγωγική για την επιχείρηση Μπουτάρη. Το κρασί κερδίζει σημαντικό μέρος στις προτιμήσεις των καταναλωτών έναντι του ούζου. Η στρατηγική της εταιρείας αναπροσαρμόζεται. Ο Στέλιος Μπουτάρης κατορθώνει να στήσει πανελλαδικό δίκτυο διανομής κρασιού και να κερδίσει τη φήμη που ακολουθεί την εταιρεία του ως σήμερα. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι αυτή την περίοδο κερδίζει τον τίτλο του προμηθευτή της βασιλικής αυλής και το εξαγωγικό δίκτυό του εκτείνεται σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, εκτός από τις ΗΠΑ.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1960 η φυλλοξήρα απειλεί να καταστρέψει τον αμπελώνα της Νάουσας και τότε παίρνει την απόφαση να στραφεί και στην αμπελοκαλλιέργεια, μαζί πλέον με τους γιους του Γιάννη και Κωνσταντίνο. Η επιλογή αυτή είναι καθοριστική για τη μετέπειτα εξέλιξη της επιχείρησης. Είναι μάλιστα ο πρώτος που παράγει και εμφιαλώνει κρασί με ελληνικές γεωγραφικές ενδείξεις. Παράλληλα δημιουργεί το οινοποιείο στη Θεσσαλονίκη και το 1976 το τέταρτο οινοποιείο στη Στενήμαχο της Νάουσας.

Το 1978 οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας στρέφονται και προς την εισαγωγή αλκοολούχων ποτών. Τα δεδομένα στη κατανάλωση έχουν αλλάξει. Η δεκαετία του 1980 είναι καθοριστική για την εξέλιξη της επιχείρησης. Κερδίζει την πρώτη θέση στην αγορά του εμφιαλωμένου κρασιού, το 1987 εισάγεται η εταιρεία στο Χρηματιστήριο και ως το 1991 μέσω της United Distillers Boutari κερδίζει το 30% της αγοράς των αλκοολούχων ποτών. Το 1991 αποκτά την ιστορική οινοποιία Καμπά μέσω της Εθνικής Τράπεζας ­ τον ίδιο χρόνο πεθαίνει ο Στέλιος Μπουτάρης ­ και το 1992 αποχωρώντας από τη United Distillers Boutari δραστηριοποιείται στην αγορά της μπίρας, εξαγοράζοντας τη Henninger από την BSN.

Από εκεί και μετά αρχίζουν τα προβλήματα. Στο διάστημα 1992-95 η συνολική κατανάλωση κρασιού μειώνεται κατά 30%-35%, αλλάζει ο ΦΠΑ, η αγορά της μπίρας αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη και τα χρέη για την ανάπτυξη του Καμπά τρέχουν. Στο διάστημα 1995-98 η επιχείρηση Μπουτάρη βρίσκεται σε σοβαρή κρίση, η οποία κινδυνεύει να τινάξει στον αέρα προσπάθειες πολλών δεκαετιών. Από τον Μάιο του 1997 αλλάζει η στρατηγική στον τομέα των κρασιών, η εταιρεία αποκτά αμπελώνες και οινοποιεία σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας, δημιουργείται η Ζυθοποιία Βορείου Ελλάδος αλλά και οι δρόμοι των δύο αδελφών, Γιάννη και Κωνσταντίνου, χωρίζουν. Η επιχείρηση με τα δικά της brands παραμένει στον κ. Κ. Μπουτάρη. Με απανωτές αυξήσεις του μετοχικού κεφαλαίου και ρυθμίσεις με τις τράπεζες η κατάσταση αλλάζει. Εφέτος μάλιστα ο όμιλος θα παρουσιάσει πωλήσεις ύψους 21 δισ. δρχ. και η διοίκησή του ευελπιστεί πως το 2001 θα έχει και σημαντική κερδοφορία.

Περισσότερα από 120 χρόνια από την πρώτη εμφάνιση της οικογένειας στο κρασί, και το όνομα Μπουτάρη ­ γυρίζοντας τρεις αιώνες ­ συνεχίζει να ταξιδεύει στον κόσμο της ευωχίας, με τη σημερινή γενιά, την τέταρτη κατά σειρά, να προσπαθεί να κερδίσει το στοίχημα του αγνώστου 21ου αιώνα.

   Δ. ΧΑΡΟΝΤΑΚΗΣ 

Το ΒΗΜΑ, 07/01/2001 , Σελ.: D16
Κωδικός άρθρου: B13160D161
ID: 231562

Σταυρούλα Κουράκου-Δραγώνα : Η εποχή του γόνιμου τρυγητού

Του Κυριάκου Ν. Κορόβηλα

 Η Σταυρούλα Κουράκου – Δραγώνα αποτελεί ουσιώδες μέρος του Ελληνικού Κρασιού. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην αγωνιώδη περίοδο της δεκαετίας του 1960 στην προσπάθεια αμπελοοινικής αναδιοργάνωσης της χώρας και επεκράτησε, από την αρχή, με τους επιδέξιους χειρισμούς της χάρις σε νομοθετικές και πρακτικές μεθοδεύσεις. Επί σχεδόν πενήντα χρόνια δημιουργικής δουλειάς με πολύπλευρο επιστημονικό έργο, διεθνή αναγνώριση και κοινωνική καταξίωση θεωρείται σήμερα η ηγερία των οινικών επιτευγμάτων της χώρας μας. Το πολύπλευρο έργο της σε όλους τους τομείς του αμπελοοινικού τομέα αποτελεί σήμερα τη στέρεη υποδομή, η οποία επιτρέπει πλέον στη χώρα μας να ατενίζει με σιγουριά το ελληνικό οινικό μέλλον. Οι γερές βάσεις που έθεσε η Σταυρούλα Κουράκου – Δραγώνα διαμόρφωσαν ένα πλήρες σύστημα κουλτούρας, που εμπλουτίζεται πλέον συνεχώς με τη «μαγεία» και το όραμα. Η ελληνική κοινωνία απολαμβάνει τώρα, χάρις στο έργο της, το ποιοτικό αποτέλεσμα της οινικής νομοθεσίας με ελληνικό πρόσωπο, ένα πρόσωπο που μπορεί να «στέκεται» με σιγουριά στη διεθνή αγορά.

Είχα την καλή τύχη να συναντηθώ δημοσιογραφικά με την Σταυρούλα Κουράκου και να «γοητευθώ» από το εκπληκτικό πάθος της δημιουργικής δουλειάς της. Την παρακολούθησα να γυρίζει τόπους και αμπελώνες και ξεχασμένες ποικιλίες να ανασταίνονται με πειθώ στην αρχή και ενθουσιασμό στη συνέχεια από παλαιούς αμπελουργούς που ξαναγίνονταν νέοι. Να κηρύττει και να εκλαϊκεύει, και απλούς ανθρώπους της ελληνικής γης να μετατρέπονται σε φορείς νέων ιδεών. Είχα την καλή τύχη να ακούσω και να παρακολουθήσω από κοντά τις τάσεις και τις αντιστάσεις των διεθνών αμπελοοινικών φόρουμ στα δρώμενα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και να τη δω να επιβάλει με γνώση, σοβαρότητα και επιστημοσύνη τις ελληνικές θέσεις. Είχα περισσότερο απ’ όλα να νιώσω τη θέρμη που διαχέει στους γύρω της και στο ευρύτερο κοινό, στο έργο οινόφιλων, ειδικών και πεπαιδευμένων με τα επιστημονικά συγγράμματά της, αλλά και την πολυσχιδή εκλαΐκευση των άρθρων της που κοσμούν τελικώς με παιδεία την κοινωνική μας ζωή.

Βαθύς γνώστης της αμπελοοινικής επιστήμης, με δημιουργική άποψη, η Σταυρούλα Κουράκου έχει να παρουσιάσει για μένα ένα άθροισμα πολιτιστικών αγαθών, ένα άθροισμα πλούτου συναισθημάτων και ένα σύνολο δράσεων που καθορίζουν το «καλώς έχειν» στην κάθε στιγμή της ζωής της. Πέραν όμως των αντικειμενικών αναγνωρίσεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στο δύσκολο αμπελοοινικό χώρο, θα ήθελα να υπογραμμίσω υποκειμενικά, με συναισθηματισμό που δεν το κρύβω, τη δική μου αναγνώριση και τον δικό μου σεβασμό για το δικό της έργο, επειδή με έκανε δημοσιογραφικό κοινωνό μιας σπουδαίας κοινότητας δημιουργικών ανθρώπων της αμπέλου και του οίνου και με κατέστησε ένθερμο φίλο της.

Στην προσωπική της ζωή είχε την καλή τύχη να συντροφεύεται από έναν ευπατρίδη, τον γεωργοοικονομολόγο Κωνσταντίνο Δραγώνα, με τον οποίο έζησαν 35 ευτυχισμένα και δημιουργικά χρόνια, ένα επιστημονικό ζευγάρι λειτουργών που τίμησαν τη Δημόσια Διοίκηση στον ελληνικό και διεθνή χώρο.

Το «ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΑΙ ΠΟΤΑ», που είχε την τιμή να φιλοξενήσει στις σελίδες του μερικά από τα καίρια άρθρα της με καθοριστικές για την αμπελοοινική  μας οικονομία κατευθύνσεις, αισθάνεται την ανάγκη να παρουσιάσει, ως αντιδάνειο, τα κύρια σημεία του σπουδαίου έργου της, εξ αφορμής του δείπνου που προσφέρθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2002 από την «ΓΕΝΚΑ Εμπορική» στην αίθουσα του Cellier προς τιμήν της κυρίας Σταυρούλας Κουράκου – Δραγώνα «για τα 50 χρόνια πολυσχιδούς προσφοράς στα αμπελοοινικά δρώμενα».

Από την πρώτη παρουσίαση της «Κυράς των Αμπελιών» για την κατοχύρωση της ελληνικής νομοθετικής ρύθμισης στην τότε Ε.Ο.Κ., την εδραίωση των κανονιστικών άρθρων για τις ελληνικές ονομασίες προελεύσεως, τα αλκοολούχα ποτά, τις ρυθμίσεις για τους φυσικώς γλυκείς και τους τοπικούς οίνους και τις σύγχρονες ρυθμίσεις για τις παραδοσιακές επωνυμίες στο ετικετάρισμα, το «Τ&Π» θέλει «εν οίνοις διατριβή» της φίλης Βούλας να επισκοπήσει και υπογραμμίσει την οφειλή που όλοι οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι, το «ευ-φραίνειν» έκαμε «δια λόγου» καλύτερη την ζωή μας.

  Το μικρό αφιέρωμα των σελίδων που ακολουθούν περιέχει ένα συνοπτικό εργογράφημα, τη συγκινητική de profundis αντιφώνησή της, την βιβλιογραφία των έργων της, που για πρώτη φορά παρουσιάζονται στο σύνολό τους και μερικές στιγμιοτυπικές φωτογραφίες του έργου της. Η αίθουσα του Cellier ήταν κυριολεκτικά κατάμεστη από φίλους, παλαιούς και νέους συναδέλφους της, εκπροσώπους της πανεπιστημιακής κοινότητας, αμπελουργούς και στο σύνολο σχεδόν του παραγωγικού κόσμου, που είχαν έρθει από διάφορες περιοχές της αμπελοοινικής Ελλάδος ειδικά για την ξεχωριστή αυτή βραδιά. Τα λαμπερά φίλτρα που τώρα ανθίζουν στους αμπελώνες της ελληνικής γης και προσφέρουν σε κρυστάλλινους κύλικες χυμούς, αρώματα και γεύσεις, είναι η μικρή μας αντιδωρεά προς τους αναγνώστες μας. Την οφείλουμε. 









Πηγή : Περιοδικό ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΑΙ ΠΟΤΑ, Φεβρουάριος 2004

Σταυρούλα  Κουράκου-Δραγώνα : Μια ζωή με χρήσιμη πληρότητα

Πανεπιστημιακοί Μεταπτυχιακοί τίτλοι:

·        Διδακτορική διατριβή: 1959, Χημική σχολή  Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

·        Δίπλωμα Γάλλου Οινολόγου: 1961, έπειτα από μετεκπαίδευση στις Πανεπιστημιακές Οινολογικές Σχολές Bordeaux & Montpellier.

• Εργασιακή Απασχόληση:
• 1953-1987: Ερευνητής στο Ινστιτούτο οίνου του επί 20 χρόνια (1964-1984). Συνταξιοδότηση λόγω 35ετίας το 1987.
• 1981-1990: Πρόεδρος της διϋπηρεσιακής διεπαγγελματικής Επιτροπής του ΥΠ.ΕΘ.Ο. για τα αλκοολούχα ποτά.

Διακρίσεις

• Το 1979 παρασημοφορήθηκε από τη γαλλική κυβέρνηση με τον σταυρό και το 1982 με τη rosette du Merite Agricole.
• Το 1992 της απονεμήθηκε από το βασιλιά Juan Carlos το παράσημο Merito Agrario της Ισπανίας.
• Το 1985 τιμήθηκε με το μετάλλιο του Πανεπιστημίου του Μιλάνου.

Εμπειρία Διεθνών Οργανισμών:

1960-1988: Εκπρόσωπος της Ελλάδος σε διάφορα όργανα εργασίας του O.I.V., διεθνούς διακυβερνητικού οργανισμού με 34 κράτη-μέλη (σήμερα 45). Στο πλαίσιο αυτού του οργανισμού ανέπτυξε τέτοια δράση, που το 1979 εκλέχτηκε ομοφώνως Πρόεδρός του, από τη Γενική Συνέλευση των κρατών-μελών.

Ειδικότερα χρημάτισε:

• Πρόεδρος του O.I.V. κατά την τριετία 1979-1981.
• Πρόεδρος εξερχόμενος κατά την τριετία 1981-1984.
• Μέλος του Επιστημονικού και Τεχνικού Συμβουλίου (1975-1988).
• Πρόεδρος της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για τη σύνταξη του Διεθνούς Κώδικα Οινολογικών Επεξεργασιών (1975-1984).
• Πρόεδρος της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για τα αποστάγματα και τις αλκοόλες αμπελοοινικής προέλευσης (1984-1988).
• Γενικός Εισηγητής στη Γενική Συνέλευση των Κρατών-μελών του O.I.V. το 1965, το 1980 και το 1985 πάνω σε τρία πολύ διαφορετικής φύσης θέματα, γεγονός που μαρτυρά την πολυσχιδή επιστημονική και νομοθετική κατάρτισή της.

Εμπειρία Ε.Ο.Κ.

• Αρχηγός της Ελληνικής Αντιπροσωπείας για τον αμπελοοινικό τομέα κατά τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης της Ελλάδος στην Ε.Ο.Κ.
• Πρόεδρος των ad hoc Επιτροπών του Συμβουλίου για τους τομείς οίνου και αλκοολούχων ποτών κατά την 1^η Ελληνική Προεδρία στην Ε.Ο.Κ.
• Πρόεδρος της ad hoc Επιτροπής του Συμβουλίου για τον τομέα των αλκοολούχων ποτών κατά τη 2^η Ελληνική Προεδρία στην Ε.Ο.Κ.
• Εκπρόσωπος της Ελλάδος σε πολλούς τομείς διαπραγματεύσεων σε θέματα της ειδικότητάς της.
• Πρόεδρος της Επιτροπής της Commission για το ερευνητικό πρόγραμμα παρασκευής νέων αμπελοοινικών προϊόντων, μεταξύ των οποίων το «ανακαθαρισμένο και συμπεπυκνωμένο γλεύκος».
• Αρχηγός της Ελληνικής Αντιπροσωπείας στην Επιτροπή της Commission για την εφαρμογή του Κοινοτικού Κανονισμού για τα αλκοολούχα ποτά (1981-1988).Εκπρόσωπος της Ελλάδος στο Συμβούλιο της Ευρώπης, στην Επιτροπή Ανωτάτων λειτουργών και στις αρμόδιες ομάδες εργασίας για τους οίνους και τα αλκοολούχα ποτά. Μέλος των Αντιπροσωπιών για τις διαπραγματεύσεις με τη Γερμανία και την Αυστρία για τις διμερείς συμφωνίες προστασίας των ονομασιών προελεύσεως και της καταγωγής γεωργικών και βιομηχανικών προϊόντων.  

Χώρες που επισκέφθηκε με αποστολή:

Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Γερμανία, Πορτογαλία, Ελβετία, Βέλγιο, Αυστρία, Βουλγαρία, Κύπρος, Νότιος Αφρική, Αργεντινή, Χιλή, Μεξικό, Ρουμανία, Γιουγκοσλαβία, Σοβιετική Ένωση.


Πηγή : Περιοδικό ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΑΙ ΠΟΤΑ, Φεβρουάριος 2004

50 χρόνια επιστημονικής ζωής

για την ελληνική κοινωνία

Προσφώνηση του κ. Παύλου Καρακώστα, πρώην Προέδρου του Σ.Ε.Β.Ο.Π.

Θα μου επιτρέψει η κυρία Κουράκου να παρουσιάσω την επαγγελματική ζωή της μέσα από τις δημοσιεύσεις του έργου της. Όπως γνωρίζετε, η κ. Κουράκου είχε πάντα την πένα εύκολη. Ο κλάδος το γνωρίζει από τις ενημερωτικές εκθέσεις που κατά καιρούς συντάσσει πάνω σε φλέγοντα θέματα, το γνωρίζουν πολύ καλά και οι αναγνώστες της εφημερίδας «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ», που φιλοξένησε επί πέντε χρόνια τις συνεργασίες της στα Κυριακάτικα φύλλα της. Δεν αποτελεί, ως εκ τούτου, έκπληξη, ότι από τα 50 χρόνια της επιστημονικής ζωής της, αριθμεί 58 κύριες δημοσιεύσεις, εκτός από τα διάφορα αρθρίδια και επιφυλλίδες.

Στην ωραία νιότη της, η Σταυρούλα Κουράκου με
τον κ. Jaques Bacyens τότε πρέσβη της Γαλλίας
στην Ελλάδα, στην τελετή εισόδου διακεκριμένων
Ελλήνων στο Τάγμα, Anysetiers. Κατά σύμπτωση,
στα ποτά anis, anisettes, υπάγεται και το Ούζο,
του οποίου η επωνυμία, ως αποκλειστικά ελληνική
για τις αγορές της Ε.Ε. ,  έμελλε να κατοχυρωθεί
το 1987 με τον Κανονισμό για τα αλκοολούχα
ποτά που ψηφίστηκε από το Συμβούλιο των
Υπουργών της Ε.Ε. με εισήγηση της Προέδρου
της ad hoc Επιτροπής κ. Κουράκου (Φωτ. Richard 1963).

Τα πρώτα χρόνια, οι δημοσιεύσεις της είναι όλες στον ξένο Τύπο και το περιεχόμενό τους είναι οινοχημικό, δηλαδή αφορούν στη σύσταση των οίνων και τις μεθόδους ανάλυσης και προσδιορισμού ορισμένων συστημάτων τους. Πολλές από τις μεθόδους αυτές έγιναν αποδεκτές από την αρμόδια διεθνή επιτροπή  «περί ενοποιήσεως των μεθόδων αναλύσεως και ελέγχου των οίνων» και περιλαμβάνονται στα παραρτήματα της σχετικής διεθνούς συμβάσεως.

Σε ηλικία μόλις 30 χρόνων έκανε την πρώτη ανακοίνωσή της στην Ακαδημία Επιστημών της Γαλλίας, όπου δύσκολα έφθασε –τουλάχιστον τότε- ξένος επιστήμονας. Αφορούσε σε ένα άγνωστο έως τότε συστατικό των οίνων : το κιτρομηλικό οξύ. Μεταξύ 1960 – 1964 δημοσιεύει σε διάφορα γαλλικά επιστημονικά περιοδικά κύρους, επτά πρωτότυπες ερευνητικές εργασίες. Έτσι ο διεθνής οινικός επιστημονικός κόσμος πληροφορείται και συνειδητοποιεί βαθμιαία, ότι στην Ελλάδα υπάρχει ένα κρατικό ίδρυμα που εργάζεται δημιουργικά και ότι η «Ελλάδα των κρασιών» είναι και κάτι άλλο εκτός από ρετσίνα. Εδώ τελειώνει η περίοδος της Χημικού – Οινολόγου.

Και ξαφνικά αλλάζει κατεύθυνση. Τα θέματα των δημοσιευμάτων της γίνονται τεχνολογικής, αμπελοοινικής πολιτικής, νομοθετικής φύσεως, θέματα που άπτονται της οινικής ποιότητας, του οινικού δυναμικού των ποικιλιών αμπέλου, του ποιοτικού δυναμικού του ελληνικού αμπελώνα. Ένας τέτοιος δραστήριος άνθρωπος με τόσο πολυσχιδείς γνώσεις, ήταν ιδανικός γενικός εισηγητής για τις Γενικές Συνελεύσεις των κρατών –μελών του O.I.V. Τον ρόλο αυτό, δύσκολο και απαιτητικό, κλήθηκε να τον παίξει τρεις φορές.

 Το 1965 το θέμα αφορούσε στην «Επίδραση των θερμοκρασιών ζύμωσης και συντήρησης των οίνων και των ειδικών οίνων επί των χαρακτήρων τους : χημικών, μικροβιολογικών και οργανοληπτικών». Επρόκειτο για θέμα τεχνολογικό, που δημοσιεύτηκε στο Bulletin του O.I.V. σε τέσσερις συνέχειες. Ανήκει στην περίοδο της Κουράκου Χημικού-Οινολόγου.

Το 1981  ο O.I.V. χρειάζεται έναν δυναμικό γενικό εισηγητή για το θέμα: «Επιτραπέζια σταφύλια και σταφίδες: εμπορία, άλλες χρήσεις, διέξοδοι και πλεονάσματα». Το Διοικητικό Συμβούλιο θα επιλέξει την Κουράκου, για το θάρρος των εισηγήσεών της, όπως έπρεπε να έχει ένας γενικός εισηγητής σε ένα τόσο ευρύ θέμα. Θα διαθέσει όλο το καλοκαίρι της γι’ αυτή τη γενική εισήγηση και στο Μεξικό, όρθια επί δυόμισι ώρες –η αθεόφοβη- θα ξεδιπλώσει όλες τις πτυχές του θέματος και θα υπαγορεύσει ουσιαστικά τις αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης  των κρατών-μελών. Σε 125 σελίδες του Bulletin de I’ O.I.V. δημοσιεύεται αυτή η γενική εισήγηση, η τόσο ενδιαφέρουσα για την Ελλάδα. Τότε τολμάει να θέσει τις βάσεις για το raisin brandy, που έπειτα από λίγα χρόνια επέτυχε να νομοθετηθεί από την Ε.Ο.Κ.

Δεν είχαν περάσει καλά-καλά ούτε τέσσερα χρόνια, όταν επωμίζεται το 1985, νέα Γενική Εισήγηση. Αυτή τη φορά με θέμα: «Αφρώδεις και ημιαφρώδεις οίνοι: τεχνικές παρασκευής και εκτίμηση της ποιότητας». Άλλες 125 σελίδες του Bulletin de I’ O.I.V. Τα είπαμε προηγουμένως και το γνώριζαν οι άνθρωποι του O.I.V. που την εμπιστεύονταν πάλι, ήταν ακάματη.

Ταυτόχρονα είχε την προεδρία μιας νέας ομάδας εμπειρογνωμόνων. Ο O.I.V. αποφάσισε να πρωτοανοίξει τα φτερά του σ’ ένα νέο γι’ αυτόν τομέα: στις αλκοόλες και τα αλκοολούχα ποτά αμπελοοινικής προέλευσης. Κατέφυγε και πάλι στην Κουράκου, δίνοντάς της –αθέλητα- την ευκαιρία για να προετοιμασθεί και να δώσει ένα δυναμικό παρόν στις Βρυξέλλες, ως πρόεδρος της Επιτροπής ad hoc του Συμβουλίου Υπουργών της Ε.Ο.Κ. για την σύνταξη του Κανονισμού για τα αλκοολούχα ποτά. Είκοσι ολόκληρα χρόνια συνεχίζονταν οι άκαρπες διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες για την επίτευξη της σχετικής συμφωνίας. Η Commission ετοιμαζόταν να εγκαταλείψει το θέμα, που της είχε κοστίσει  τεράστια ποσά σε αποζημιώσεις εθνικών Αντιπροσωπειών, κ.λ.π. Πώς τα κατάφερε η Κουράκου μέσα σε έξι μήνες, κατά την 2^η Ελληνική Προεδρία στην Ε.Ο.Κ., να διαπραγματευθεί το θέμα, να συντάξει έναν ολόκληρο Κανονισμό σχεδόν από την αρχή και να τον οδηγήσει μέχρι την ψήφισή του από το Συμβούλιο Υπουργών στις 3 τα ξημερώματα της 13^ης προς την 14^η Δεκεμβρίου του 1988, είναι ένας άθλος που γεμίζει τις Βρυξέλλες ακόμη και σήμερα με θαυμασμό.

Αυτός ο άθλος σηματοδοτεί την 3^η ομάδα των δημοσιευμάτων της. Όλα τα fora την καλούν ως ομιλητή, θέλουν να ακούσουν από πρώτο χέρι την ερμηνεία των άρθρων και των αρχών του Κανονισμού. Οι ομιλίες και οι δημοσιεύσεις δεν είναι ποτέ οι ίδιες, δεν αντιγράφει τον εαυτόν της. Όπως συνηθίζει να λέει, κάθε ακροατήριο έχει διαφορετικά ενδιαφέροντα και ομιλητής οφείλει να ανταποκριθεί σ’ αυτό που περιμένει, αλλιώς είναι αποτυχημένος ομιλητής.

Όλη της αυτή η δουλειά είχε ως αποτέλεσμα τη νομοθετική ρύθμιση πολλών σημερινών πρακτικών. Ενδεικτικώς αναφέρω: τη νομοθεσία των ονομασιών προελεύσεως, των τοπικών οίνων και των αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων, την κατοχύρωση μόνο για την Ελλάδα των επωνυμιών Ούζο και Ρετσίνα, ως ονομασίες κατά παράδοση και αρκετά πρόσφατα, τον Απρίλιο του 2002, την κατοχύρωση της ονομασίας προελεύσεως VINSANTO αποκλειστικά από τους λιαστούς οίνους της Σαντορίνης.

Στο τέλος του 1987, η Κουράκου συνταξιοδοτήθηκε. Στα 59 χρόνια της, πάνω στην ωριμότητά της, το Δημόσιο «απαλλάσσεται» των υπηρεσιών ενός τέτοιου στελέχους!

 Η ίδια δεν δέχεται να ενταχθεί σε ιδιωτική επιχείρηση. Όπως έχει επανειλημμένα τονίσει: «Η εξειδίκευσή μου και η ανάδειξή μου σε διεθνή εμπειρογνώμονα οφείλεται κατά μεγάλο μέρος στις δυνατότητες που μου έδωσε το κράτος. Οι αποκτημένες γνώσεις μου δεν μπορούν να πουληθούν σ’ έναν ιδιωτικό φορέα, ανήκουν σε όλους όσοι τυχόν τις χρειασθούν. Έμεινε λοιπόν ανέντακτη, πολύτιμο κεφάλαιο για όλους μας.

Η πρώτη που θα την χρειασθεί είναι η Ανωτάτη Γεωπονική Σχολή Αθηνών και νυν Γεωπονικό  Πανεπιστήμιο Αθηνών. Θα διδάξει επί τέσσερα χρόνια οινολογία χωρίς αποζημίωση. Δεν τα είχε ποτέ καλά με τα λεφτά, έχω προσωπική πείρα, για όταν ως Πρόεδρος του Σ.Ε.Β.Ο.Π. την επισκέφθηκα και της προσέφερα 3.000.000 δραχμές για τις προσφερόμενες στον κλάδο υπηρεσίες, δεν τις δέχτηκε. Συγκεκριμένως αφορούσε την σύνταξη πολύτιμων εκθέσεων για τις αμπελουργικές εκμεταλλεύσεις: τα Κτήματα.

Εξ άλλου ο Σ.Ε.Β.Ο.Π. και ο Ο.Π.Ε.  είχαν και παλαιότερη πείρα:

• Το 1978 έγραψε το βιβλίο «Η Ελλάδα των κρασιών», το πρώτο βιβλίο που αφορούσε τα κρασιά της χώρας μας και απετέλεσε για χρόνια το μόνο και αργότερα το πρότυπο που πολλοί μιμήθηκαν.
• Το 1991 έγραψε το «Οίνος και Ευρωπαϊκός Πολιτισμός: η βακχική Ελλάδα, μύθοι και έργα τέχνης».

Και τα δυο, μεταφρασμένα στη Γαλλική, την Αγγλική και την Γερμανική, συνόδευαν τα ελληνικά κρασιά στις εκθέσεις που διοργάνωσε ο Ο.Π.Ε. Ήταν δική της αφιλοκερδής προσφορά.

Στα βιβλία που παλαιότερα είχαν εκδοθεί στην Ελληνική, θα προστεθούν μέσα στη διετία 1997-1998, τρία βιβλία με διαφορετικό περιεχόμενο: Το «Οινηρές επιλογές» (268 σελίδες) και το «Θέματα Οινολογίας» (402 σελίδες), εκδόσεις ΤΡΟΧΑΛΙΑ, και το περίφημο «Κρατήρ Μεστός Ευφροσύνης», έργο τέχνης σε τρείς γλώσσες από τις εκδόσεις Λούση Μπαρτζιώτη.

Καθώς πια το κράτος δεν τη χρειάζεται έχει όλο το χρόνο να ασχοληθεί με έναν καινούργιο τομέα: τη μελέτη της αρχαίας Γραμματείας που αφορά το αμπέλι και το κρασί. Μια νέα σειρά ερευνητικών εργασιών έχει αρχίσει που έχουν όλες την εξής πρωτοτυπία: φωτίζουν με τις σύγχρονες επιστημονικές γνώσεις την αρχαία οινική τεχνολογία, προκαλώντας τον θαυμασμό για την τέχνη των αρχαίων οινοποιών. Είναι δημοσιευμένες σκόρπια, σε διάφορα έντυπα, γι’ αυτό είναι στο δικό μας κλάδο άγνωστες, τις απολαμβάνουν οι ιστορικοί, οι αρχαιολόγοι, οι φιλόλογοι. Κάποτε, κάποιος θα πρέπει να τις συγκεντρώσει σε βιβλίο και να μεταφρασθούν, γιατί αποτελούν μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς του ελληνικού κρασιού.

Από τα κείμενα που δημοσίευσε στην «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ», μας χάρισε ορισμένα επιλεγμένα θέματα στο βιβλίο «Τα Κυριακάτικα της Σταυρούλας Κουράκου». Μας έχει όμως υποσχεθεί ένα βιβλίο για τα γλυκά κρασιά, που έμειναν εκτός νυμφώνος σ’ αυτήν  την πρώτη έκδοση. Περιμένουμε το «Αναζητώντας τον Μαλβαζία: από τους μελιηδείς οίνους στα λιαστά κρασιά».

Θα τελειώσω με έναν κορυφαίο συλλογικό τόμο, που είναι δικό της έργο: «Ο σαντορίνη της Σαντορίνης», που εκδόθηκε το 1994 από το κοινωφελές ίδρυμα Φανή Μπουτάρη. Βραβευμένο από τον O.I.V., παρουσιάστηκε στην Γεωργική Ακαδημία της Γαλλίας από τον ίδιο τον Πρόεδρό της κ. Pierre Dupuy.

Από τα πολλά γράμματα, σχόλια και βιβλιοκρισίες που του έχουν αφιερωθεί, θα διαβάσω ένα απόσπασμα του καθηγητή Audier της Σχολής Δικαίου και Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου της Aix-en-Provence, μεγάλου μελετητή των θεμάτων των «ονομασιών προελεύσεως» και των «γεωγραφικών ενδείξεων» όλων των προϊόντων και ειδικότερα των οίνων: «Διάβασα και εξέτασα με προσοχή αυτό το μεγάλο βιβλίο, που θεωρώ ότι είναι ένα πραγματικό πρότυπο για όλα τα έργα που αφορούν στη μελάτη μιας ονομασίας προελεύσεως. Όποιος θέλει να γνωρίζει και να καταλάβει τι θα πει «ιστορική ονομασία προελεύσεως», οφείλει οπωσδήποτε να το διαβάσει. Τα αποδεικτικά δεδομένα έχουν μια δύναμη και μια σαφήνεια που σπάνια συναντάμε. Bravo για την Ελλάδα!».

Αγαπητοί φίλοι,

Θα μπορούσα να μιλάω για ώρες. Προσπάθησα με όσα είπα παραπάνω να παρουσιάσω την τρισδιάστατη προσωπικότητα της κ. Κουράκου, επιστήμονα, δημόσιου λειτουργού και οραματίστριας και θέλω να ευχηθώ σε όλους όσοι έχουμε σήμερα τα αμπελοοινικά πράγματα στα χέρια μας, να ακολουθήσουμε το παράδειγμά της.

Το ήθος της, η εργατικότητά της, αλλά ιδίως η εμμονή της στους στόχους που έβαλε στη ζωή της, άλλαξαν τη «ρότα» του ελληνικού κρασιού.

Είμαι ευτυχής που έτυχε σε μένα σήμερα για λογαριασμό των συναδέλφων μου να πω: Κυρία Κουράκου ευχαριστούμε. Σας καλώ να σηκώσουμε το ποτήρι μας και να πιούμε στη υγεία της.

Θέλω να ευχαριστήσω τους κ.κ. Γεροβασιλείου, Καράτσαλο, και Παρασκευόπουλο για την ευγενική προσφορά των κρασιών τους, καθώς επίσης και όλους όσοι δούλεψαν για τη σημερινή βραδιά.

Και τώρα θα παρακαλέσω την κ. Κουράκου να πάρει τον λόγο.


Πηγή : Περιοδικό ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΑΙ ΠΟΤΑ, Φεβρουάριος 2004