άμπελος η διαχρονική

Οπισθόφυλλο

Από την εποχή του μυθικού Αγκαίου μέχρι σήμερα, τα κρασιά της Σάμου έχουν τη δωρεά της φύσης του νησιού και τον ιδρώτα των ανθρώπων του.

Ένα βιβλίο με διηγήματα Σαμίων λογοτεχνών για τα αμπέλια και το Σαμιώτικο κρασί, είναι πραγματικά σεβαστική κατάθεσης ψυχής.

Έτσι, μέσα από τις σελίδες τους βιώνουμε την αγάπη και το μεράκι των αμπελουργών μας για τα αμπέλια τους και μαθαίνουμε τα μυστικά της αμπελοκαλλιέργειας και της παραγωγής καλού κρασιού. Βιώνουμε επίσης τα ήθη και τα έθιμά καθώς και τις δύσκολες συνθήκες και τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν, όπως ήταν η στυγνή εκμετάλλευσή τους από τους εμπόρους και δανειστές τους, αλλά και τους κοινωνικούς τους αγώνες που οδήγησαν, στις αρχές της δεκαετίας του 1930, στη δημιουργία των Οινοποιητικών Συνεταιρισμών και της Ένωσής τους, της ΕΟΣΣ.

Σ’ αυτό το λογοτεχνικό πανόραμα, έκδηλη είναι και η παρουσία του έρωτα.

Ήταν φυσικό, στο αργολόγημα και στον τρύγο, στους παραδοσιακούς ληνούς και αργότερα στη μεταφορά των σταφυλιών στις σταφυλοδόχους της Ένωσης, να αναπτύσσονται ερωτικά ειδύλλια, που πολλές φορές οδήγησαν σε προξενιά ή σε απαγωγές των ερωτευμένων και σε παντρολογήματα ή έμεναν σχέσεις πλατωνικές και ανεκπλήρωτες.

Οι «Σπονδές στο Διόνυσο» των Σαμιωτών λογοτεχνών είναι, λοιπόν, ταυτόχρονα και σπονδές στον έρωτα, καθώς τα περισσότερα διηγήματα του βιβλίου είναι και θαυμάσιες ερωτικές ιστορίες.

Περιεχόμενα

Πρόλογος του Νομάρχη Σάμου ................................. 11

Μέρος Πρώτο
Του αμπελιού

Κώστας Θρασυβούλου: Ο πλειστηριασμός ..................... 15

Σταμάτης Βαλσάμος: Η αργολογού   ..............................37

Μανόλης Ι. Βοϊκλής: Ο μπάρμπα-Μιχαήλος .................... 55

Νίκος Ορφανός: Το μοναστηριακό αμπέλι ..................... 61

Παρασκευάς Βοδούρης: Ο τρύγος ............................... 77

Μαραγαρίτα Ικαρίου: Σ' ένα τσαμπί σταφύλι ................. 81

Σταύρος Κουτράκης: Ο Α … μπελάς ............................. 85

Άγγελος Ρήγας: Το κόκκινο άλογο .............................. 95

Αθηνά Θάνου-Κάιλα: Ίμερος .................................... 101

Μέρος Δεύτερο

Του κρασιού

Κούλα Καραμηνά - Πόθου: Ορφανά γιαπράκια............. 107

Σταμάτης Δανάς: Ο μυστικός γάμος .......................... 127

Πέτρος Παπαγεωργίου: Το δάκρυ της Παναγίας .......... 143

Έρη Ρίτσου: Και εγένετο οίνος ................................. 151

Αγγελική Bαλεovτή - Δεμερτζή: Το τσάρλεστον ........... 183

Φάνης Καπλάνης: Ο συvταξιδιώτης ........................... 189

Στάμος Δημητρόπουλος: Το διήγημα ......................... 199

Γιώργος Ι. Βοϊκλήο Έρωτας στο διαδύκτιο ................. 203

Βιογραφικά σημειώματα των συγγραφέων ................. 231

Πρόλογος

του Νομάρχη Σάμου Μανόλη Κάρλα

Από την εποχή του μυθικού Αγκαίου μέχρι σήμερα, τα κρασιά της Σάμου  έχουν την δωρεά της φύσης του νησιού και του ιδρώτα των ανθρώπων του.

Δεν είναι άλλο αμπέλι στον κόσμο που όσο πιο ψηλά ανεβαίνει στα βουνά

τόσο γλυκύτερο και δυνατότερο κρασί δίνει και, καθώς φτάνει στις κορφές του Καρβούνη, νέκταρ, κρασί για τους θεούς και για λεβέντες.

Το αμπέλι και το κρασί είναι για τη Σάμο ο πλούτος, η παράδοση, ο πολιτισμός, η πορεία της κοινωνίας μας μέσα στο χρόνο.

Ένα βιβλίο με διηγήματα Σαμίων λογοτεχνών για τα αμπέλια και το Σαμιώτικο κρασί, είναι πραγματικά σεβαστική κατάθεση ψυχής και οφειλόμενη προσφορά στον τόπο και στους ανθρώπους του.

Στα διηγήματα αυτής της συλλογής, οι λογοτέχνες μας έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους.

Κι αυτό ήταν αναμενόμενο.

Γιατί η έμπνευσή τους πηγάζει από τα παιδικά και νεανικά τους βιώματα και την ομαδική και θεία τελετουργία που έζησαν στο κλάδεμα τον Φλεβάρη ως το δισκάφισμα και το ράντισμα κάθε Μάρτη κι από το αργολόγημα και τα θειαφώματα του Μάη μέχρι το πανηγύρι του τρύγου, του ληνού και της σταφίδας, Αύγουστο και Σεπτέμβριο, ως τη μεγάλη μυσταγωγία της σούμας κάθε Οκτώβρη.

Στα διηγήματά τους οι συμπατριώτες μας λογοτέχνες δεν κατέγραψαν μόνο τις δικές τους προσωπικές εμπειρίες, αλλά κι αυτές των πατεράδων, των παππούδων τους και των χωριανών τους, δίνοντάς μας μια διαχρονική εικόνα της πορείας της αμπελοκαλλιέργειας και της παραγωγής κρασιού, αλλά και της ζωής και των κοινωνικών συνθηκών στο νησί μας κατά τη διάρκεια του προηγούμενου αιώνα.

Έτσι, μέσα από τις σελίδες τους βιώνουμε την αγάπη και το μεράκι των αμπελουργών μας για τα αμπέλια τους και μαθαίνουμε τα μυστικά της αμπελοκαλλιέργειας και της παραγωγής του καλού κρασιού. Βιώνουμε επίσης τα ήθη και τα έθιμα, καθώς και τις δύσκολες συνθήκες και τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν, όπως ήταν η στυγνή εκμετάλλευσή τους από του οινέμπορους και δανειστές τους, αλλά και τους κοινωνικού; τους αγώνες που οδήγησαν, στις αρχές της δεκαετίας του 1930, στη δημιουργία των Οινοποιητικών Συνεταιρισμών και της Ένωσής τους, της ΕΟΣΣ.

Οι λογοτέχνες μας περιγράφουν παραστατικά τη Σάμο του μεσοπολέμου, της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου, αλλά και το δράμα της μετανάστευσης που έζησαν όσοι απ’ του; συμπατριώτες μας ζήτησαν στην ξενιτιά μια καλύτερη μοίρα.

Σ' αυτό το λογοτεχνικό πανόραμα, έκδηλη είναι και η παρουσία του έρωτα, έκφραση της καθημερινής ζωής χιλιάδων ανθρώπων, στα χωριά και την ύπαιθρο του νησιού μας, που ασχολούνται με το αμπέλι και το κρασί.

Ήταν φυσικό, στο αργολόγημα και στον τρύγο, στους παραδοσιακούς ληνούς και αργότερα στη μεταφορά των σταφυλιών στις σταφυλοδόχους της Ένωσης, να αναπτύσσονται ερωτικά ειδύλλια, που πολλές φορές οδηγούσαν σε προξενιά ή σε απαγωγές των ερωτευμένων και σε παντρολογήματα, ή έμεναν σχέσεις πλατωνικές κι ανεκπλήρωτες.

Οι «Σπονδές στο Διόνυσο» των Σαμιωτών λογοτεχνών είναι, λοιπόν, ταυτόχρονα και σπονδές στον έρωτα, καθώς τα περισσότερα διηγήματα του βιβλίου είναι και θαυμάσιες ερωτικές ιστορίες.

Με χαρά διαπιστώνω πως ανάμεσα στους παλιούς και καταξιωμένους συμπατριώτες μας συγγραφείς του βιβλίου, υπάρχουν και αρκετοί νέοι, μερικοί και στην ηλικία. Αυτό σημαίνει ότι η κληματαριά της σαμιακή ς λογοτεχνίας δεν έχει μόνο βαθιές ρίζες αλλά και καινούργια και τρυφερά βλαστάρια, που έχουν αρχίσει να αποδίδουν καρπούς. Αυτό μας κάνει αισιόδοξους για το μέλλον του τόπου μας.

Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια και ευχαριστίες στους συγγραφείς του βιβλίου, αλλά και στον Όμιλο Κοινωνικής και Πολιτιστική; Παρέμβασης Νομού Σάμου, που παράλληλα με τις πολύμορφες δημιουργικές παρεμβάσεις του σε όλους τους τομείς, μας πρόσφερε, με το εκδοτικό του τμήμα, τις εκδόσεις Υπερόριος, αυτό το πολύτιμο βιβλίο, που πιστεύω ότι είναι ο καλύτερος πρεσβευτής του τόπου μας και του κρασιού μας σε όλο τον κόσμο.

Σάμος, Ιούλιος 2007
Εμμανουήλ Ν. Κάρλας
Νομάρχης Σάμου